Vertrouwen is leuk. Tot je het moet doen.

Afgelopen vrijdag moest ik voor een ingreep naar de kaakchirurg en ik kan je vertellen: ik zag er behoorlijk tegenop. Twee weken eerder had ik de afspraak gemaakt. Twee weken wachttijd. Op zich natuurlijk helemaal niet lang, maar ik baalde ervan. En dat zegt waarschijnlijk meer over mij dan over de wachttijden in de zorg. Als ik ergens tegenop zie, wil ik het liefst dat het zo snel mogelijk achter de rug is. Niet omdat ik zo dapper ben, maar omdat ik dan tenminste kan stoppen met ertegen opzien. Ik ben meer van het type: als het dan toch moet gebeuren, trek die pleister er dan ook maar in één keer af.

Gelukkig ging er een vriendin met me mee. Niet om mijn hand vast te houden tijdens de ingreep, maar om me in de wachtkamer een beetje af te leiden. En dat was geen overbodige luxe. Inmiddels zijn we een paar dagen verder. Ik ben een dikke wang en behoorlijk wat pijn in mijn kaak rijker. En vooral erg blij met het bestaan van paracetamol en ibuprofen. Mijn culinaire hoogstandjes beperken zich voorlopig tot alles wat zacht en glad is. Heel spannend is het allemaal niet. Maar het grappige is dat ik tegen die pijn en het tijdelijk aangepaste menu helemaal niet opzag. Ik wist dat dat erbij zou horen en vond dat eigenlijk prima. Het was vooral de behandeling zelf waar ik tegenop zag.

Mijn verstand wist het wel

Daar zitten een paar minder fijne ervaringen uit het verleden achter. Maar als ik eerlijk ben, heeft het ook te maken met iets anders: de controle uit handen moeten geven. Want zo’n behandeling is natuurlijk niet iets waarbij je gezellig meekijkt en af en toe wat aanwijzingen geeft. Nee, je gaat in die stoel liggen, doet je giechel open en vertrouwt er maar op dat degene die boven je hangt weet wat hij doet. En natuurlijk wist ik dat er iets moest gebeuren. Er zat een ontsteking in mijn kaak die verwijderd moest worden. Niets doen was dus ook geen optie.

De kaakchirurg nam rustig de tijd om de behandeling met me door te spreken. De assistente vertelde wat ze gingen doen en legde de verschillende handelingen uit. Allemaal heel prettig. En eenmaal in de stoel, na een keer diep zuchten, ging het eigenlijk prima. Achteraf zou je kunnen zeggen: waar heb je je nou zo druk om gemaakt? Maar zo eenvoudig werkt het blijkbaar niet. Rationeel kon ik het allemaal prima bedenken. Ik wist waarom de ingreep nodig was en dat ik in goede handen was. Mijn verstand had de boel keurig op een rijtje. Alleen mijn gevoel had die memo blijkbaar niet ontvangen. Dat zei vooral: wegwezen hier!

En ergens raakt dat aan iets wat veel dieper zit. Aan veiligheid. Aan het gevoel dat je zelf geen regie hebt over wat er gebeurt. Want zolang je zelf aan het stuur zit, kun je bijsturen, remmen of desnoods rechtsomkeert maken. Maar soms kom je in situaties terecht waarin je niets anders kunt doen dan vertrouwen. Dat is een stuk makkelijker gezegd dan gedaan.

Durf ik me over te geven?

Waarom vinden we het eigenlijk zo moeilijk om ons over te geven aan iets waarvan we weten dat het nodig is? Want hoe vaak gebeurt het niet dat je rationeel heel goed weet wat verstandig is, maar dat je gevoel daar nog niet aan toe is? Dat je weet dat er iets moet veranderen, dat je een stap moet zetten of juist iets moet loslaten. Maar dat je ondertussen het liefst vasthoudt aan wat je kent. Niet eens omdat dat altijd zo prettig is, maar omdat het vertrouwd voelt. En terwijl ik daarover nadacht, moest ik ook denken aan mijn geloof.

Want hoe zit dat eigenlijk met mijn vertrouwen op God? Ik kan heel gemakkelijk zeggen dat ik op hem vertrouw. Dat hij voor me zorgt, dat ik het niet allemaal zelf hoef te doen en dat zijn genade genoeg is. Maar durf ik me daar ook echt aan over te geven? Durf ik mijn eigen plannen, verwachtingen en behoefte aan grip los te laten? Ook als ik niet weet hoe iets afloopt? Als het leven anders loopt dan ik had bedacht of gehoopt? En misschien nog wel een lastigere vraag: durf ik genade te ontvangen? Want genade is nu juist iets waar je niets voor hoeft te doen. Je kunt het niet verdienen door heel hard je best te doen, alles goed te regelen of vooral geen fouten te maken. Je mag het ontvangen.

Dat klinkt prachtig en dat is het ook. Maar ergens schuurt het soms met mijn behoefte om zelf iets te kunnen doen. Om grip te houden, mijn eigen boontjes te doppen en het liefst ook nog een beetje invloed te hebben op de uitkomst. Terwijl genade juist vraagt om open handen.

Ontspannen is ook een kunst

Dat is misschien wel het ingewikkeldste. Want hoe meer ik probeer de controle vast te houden en alles te begrijpen, hoe meer spanning dat soms oplevert. De angst om iets verkeerd te doen, afgewezen te worden, iets over het hoofd te zien of niet te weten hoe het afloopt. Voor ik het weet, ben ik vooral bezig om alles onder controle te houden. En daar kun je behoorlijk verkrampt van raken. Terwijl juist ontspanning ruimte kan geven. Om op adem te komen, te herstellen en misschien zelfs te genezen.

Dat betekent niet dat je dan maar achterover kunt leunen en niets meer hoeft te doen. Of dat de angst ineens verdwenen is zodra je besluit te vertrouwen. Was het maar zo’n feest. Mijn verstand kan het allemaal nog zo goed weten, maar mijn gevoel laat zich niet altijd met een paar verstandige argumenten geruststellen. Misschien hoeven die twee ook niet voortdurend tegenover elkaar te staan. Misschien helpt het juist om ze wat dichter bij elkaar te brengen. Om serieus te nemen wat ik voel, zonder dat mijn angst altijd het laatste woord hoeft te hebben.

Bij de kaakchirurg hielp het dat er tijd was voor uitleg. Dat ik wist wat er ging gebeuren en mijn spanning er gewoon mocht zijn. Ik hoefde niet eerst ontspannen te zijn voordat de behandeling kon beginnen. Een keer diep zuchten was voor dat moment genoeg. Misschien werkt het met geloven ook wel zo. Dat vertrouwen niet betekent dat je nooit meer bang bent of twijfelt, maar dat je met alles wat je voelt en denkt toch een beetje durft los te laten. En genade? Die mag je ontvangen. Met open handen. Ook als die nog een beetje verkrampt zijn.